Dzisiaj jest 19 sierpnia 2017 r. Strefa XIV LO im. St. Staszica

Wybrane artykuły z wydań Staszic Kuriera

Kategoria Kultura.
Kultura: Manga
Mateusz Dziurzyński, dodano: 29 lutego 2012 r. w kategorii: Kultura

Gdyby spytać ludzi, czym jest manga, większość bez wahania odpowiedziałaby, że komiksem. Nie jest to znaczenie błędne, bynajmniej, jednak warto wiedzieć, skąd ten wyraz się wywodzi - umożliwia to lepsze zrozumienie jego formy. Manga (jap. 漫画) oznacza jednocześnie karykaturę, obraz, szkic, rysunek oraz komiks. Ładny rozstrzał, prawda? Jednak lepiej niektóre pojęcia pozostawiać niejednoznacznie sprecyzowane. Pozwala to efektywniej uchwycić, czym naprawdę są. W tym wypadku manga jest po trochu każdym z tych pięciu elementów.

Jak to się wszystko zaczęło?

Za ojca tego kierunku w sztuce uznaje się Hokusai’a Katsushikę, ilustratora ponad 500 książek (w tym części swoich własnych), tworzącego od początku XIXw. Pierwotnie słowem „manga” określano sposób ozdabiania rycin lub innych form użytkowych. Gdy w połowie XIXw. zaczęto sprowadzać do Japonii zachodnich artystów, by nauczyć się od nich technik rysunku, forma ta wyewoluowała w pojedyncze rysunki, powielane i rozdawane na ulicach. Czasem przyjmowały również formę broszur, rzadziej występowały w większej objętości. Manga w formie, jaką znamy ją teraz, ukształtowała się dopiero po II Wojnie Światowej. Najczęściej wydawana jest w czasopismach ukazujących się co tydzień. Jeden rozdział potrafi mieć od 20 do aż 40 stron! Początkowi mangaka (jap. autorzy mangi) nie mogą jednak liczyć na takie promowanie od początku, dlatego organizowanych jest wiele konkursów w całym kraju, pozwalających młodym artystom zadebiutować.

Cechy charakterystyczne

Czym właściwie różni się szeroko rozumiana manga od innych komiksów? Otóż rządzi się ona paroma zasadami, które czynią ją wyjątkową. Przede wszystkim w oczy rzucają się nieco inne niż zwykle proporcje ciała ludzkiego. Można by powiedzieć, że japońscy artyści zdecydowali się w tej kwestii na rozwiązania ekstremalne. Postacie mają nieznacznie dłuższy tułów kosztem nóg. Panie mają bardziej uwydatniony biust oraz szersze biodra i uda (potrafią być aż półtora razy szersze), za to mniejszy nos i usta. Panowie zaś mają węższe uda, ale za to znacznie szerszą klatkę piersiową. Obie płcie charakteryzują wyjątkowo duże oczy oraz względnie równy wzrost, popularnym stało się również kreowanie bohaterów z długimi włosami. Proporcje głowy względem reszty ciała wahają się od 1:9 (rzadko - Japończycy są zazwyczaj niżsi) do 1:3 - ma to odzwierciedlić wiek postaci. Powiększanie głowy leży w naturze mangaka, dlatego też proporcje 1:3 mają nawet czasami dzieci w wieku 8 lat.

Charakterystyczne dla mangi jest również to, że większość drukowana jest na czarno-biało - kolorowa zazwyczaj jest tylko okładka. Wydawana najczęściej w czasopismach, jako odcinkowa, czasem również jako jednotomowe opowiadania. Formę może przyjmować od luźnego szkicu, przez bajkową grafikę, aż po hiperrealistyczne obrazy. Uwagę zwracać może charakterystyczny sposób uchwycenia ruchu. Nie wolno również zapomnieć o całej gamie wyrazów dźwiękonaśladowczych, będących swego rodzaju ikoną mangi.

Manga jest również uniwersalna, jeśli chodzi o zakres podejmowanych tematów. Poza tym jest nie do prześcignięcia w kwestii rozmiarów niektórych postaci. Czytałem mangę, w której czarne charaktery były wirusami, próbującymi uzyskać dostęp do organizmu głównego bohatera. Pod koniec im się to udaje i powodują u niego kichnięcie, które powoduje u nich poczucie dobrze spełnionego obowiązku. Z drugiej strony w innej mandze interesujący jest motyw, w którym bohaterowie rzucają w siebie galaktykami (jak dyskami w filmie „Tron”).Schemat poprawnego czytania mangi

A, i jeszcze jedna niespodzianka! Mangę czytamy trochę inaczej niż zwykłe komiksy. W ogólnym zarysie czyta się ją od góry do dołu, lecz od prawej do lewej strony. Z racji tego, że obrazki często się na siebie nakładają i tworzą skomplikowane układy na stronie, zamieszczam schemat poprawnej kolejności czytania.

Rodzaje mangi

Coś tak obszernego jak manga musi oczywiście zostać jakoś zaklasyfikowane. Występuje na przykład podział ze względu na grupę wiekową:

•    kodomo-muke (dla dzieci)
•    josei lub rekidomi (dla kobiet)
•    seinen (dla mężczyzn)
•    shoujo (dla nastoletnich dziewczyn)
•    shounen (dla nastoletnich chłopców)

Wykształcił się również podział ze względu na podejmowane tematy i rodzaj bohaterów. Wyróżniamy tu:

•    alternatywę (obrazy dramatyczne)
•    shinigami (personifikacja śmierci)
•    kijutsu (wszystko, ma coś wspólnego z magią)
•    kemono (bohaterami zwierzęta)
•    mech (bohaterami mechanoidy)
•    youkai (świat pozagrobowy)
•    shinobi / ninja / samurai (bohaterami ludzie, wojownicy)

oraz wiele, wiele innych. Większość mang zapożycza z wielu kategorii jednocześnie, co czyni je trudnymi do zaklasyfikowania.

Oczywiście istnieje jeszcze wiele innych podziałów technicznych, związanych ze stylem rysowania, objętością, a nawet narzędziami używanymi podczas procesu tworzenia. Nie będę ich jednak tutaj wymieniał.

Przykładowe mangi z opisem

A na koniec parę pozycji, które pragnę Wam, drodzy Czytelnicy, polecić. Wszystkie są przeze mnie przeczytane - gwarantuję, że są bardzo interesujące. Mam nadzieję, że wciągniecie się w nie i będziecie czerpali z nich równie wielką przyjemność, jak ja. Z góry przepraszam wszystkie panie, bo za sprawą mojej płci czytam tylko mangę typu shounen. Jednak wcale nie znaczy to, że ma się ona Wam nie spodobać. Wszystkie dostępne są w wersji on-line na stronie: http://www.mangareader.net.

Naruto (Masashi Kishimoto, 1999)

Kraina, w której rozgrywa się akcja Naruto podzielona jest na pięć krajów: Kraj Ognia, Wody, Powietrza, Ziemi i Błyskawicy. W wioskach położonych w owych krajach żyją shinobi (jap. ‘wojownicy’), szkoleni od dzieciństwa w trzech dziedzinach: taijutsu (walki mieczem oraz wręcz), ninjutsu (używaniem technik odpowiadających jednemu z pięciu żywiołów, od których nazwy przejęły kraje) oraz genjutsu (sztuce iluzji i złudzeń). Kraje z założenia żyją w pokoju ze sobą, choć utrzymuje się między nimi atmosfera rywalizacji na każdej płaszczyźnie (nie zawsze zdrowej) i o konflikt między nimi nietrudno. Jednak poszczególnym grupom shinobi zdarza się często nadwyrężać te i tak cienkie granicę między pokojem a wojną.

 

Naruto Uzumaki

Naruto Uzumaki

Tytułowym bohaterem tej wyjątkowo popularnej mangi jest Naruto Uzumaki - chłopiec z Wioski Ukrytego Liścia w Kraju Ognia, który nic nie wie o swojej przeszłości. Jest sierotą, wszyscy w jego wiosce go unikają, jedyną osobą, na którą może liczyć jest jego sensei (jap. ‘mistrz’) - Iruka Umino. Z czasem Naruto dowiaduje się, z jakiego powodu nie jest tolerowany. Tuż po narodzinach zapieczętowany został w nim jeden z dziewięciu potężnych demonów zamieszkujących świat shinobi. Tylko w ten sposób można było powstrzymać potęgę bestii. Wszyscy obawiają się, że pewnego dnia Naruto straci nad sobą kontrolę i demon odzyska wolność. Jednak chłopak może również wykorzystać jego siłę do dobrych celów. Od tego, co wybierze na ścieżce przeznaczenia, zależy przyszłość całego świata. Tymczasem niczego nieświadomy kontynuuje swoje szkolenie. Ma nadzieje zostać w przyszłości hokage, tj. władcą Kraju Ognia. Myśli, że to jedyny sposób na zostanie zaakceptowanym przez społeczeństwo. Jednak podczas swojej pozornie nierealnej misji Naruto napotyka wiele ludzi, którzy uświadamiają mu, że może zyskać akceptację będąc tym, kim jest.

Hajime no Ippo (Jouji Morikawa, 1989)

Bardzo wciągająca manga o ładnej kresce, usytuowana w latach 90. XXw. W dodatku wyjątkowo realistyczna. Ciekawić może również fakt, że jest jedną z najdłuższych. Przez ponad 20 lat powstało prawie 1000 rozdziałów, po 20-25 stron każdy!

Makunouchi Ippo

Makunouchi Ippo

Makunouchi Ippo to 16-latek, który po śmierci ojca pomaga swojej matce w prowadzeniu rodzinnego interesu rybackiego. Brak mu przez to czasu na życie towarzyskie i nie ma żadnych przyjaciół. Jest nieustannie dręczony przez grupę uczniów ze swojej szkoły. Pewnego dnia, gdy Ippo jest bity, do akcji wkracza Mamoru Takamura, utalentowany bokser klasy średniej. Szybko przepędza bandę i zabiera Ippo na bokserską, by go opatrzyć. Po zabiegach, Takamura poleca mu, by uderzył worek, wyobrażając sobie, że tak naprawdę uderza swoich prześladowców. Tłumaczy, jak wejść odpowiednio nogą do ciosu, włożyć w niego biodra i go wyprowadzić. W momencie uderzenia okazuje się, że chłopak ma niesamowity potencjał - siłę i równowagę wyćwiczoną naturalnie podczas lat spędzonych na kutrze rybackim.

Ippo postanawia zostać profesjonalnym bokserem. Razem z tą decyzją jego życie diametralnie się zmienia. Zyskuje bokserów ze swojego klubu jako przyjaciół. Należą do nich m. in. Kimura Tatsuya i Aoki Masaru, którzy jako kouhai (jap. starzy, bardziej doświadczony kolega) udzielają mu rad. Ippo zyskuje sobie również przychylność trenera Kamogawa, który w stylu walki chłopaka odnajduje swój własny styl z lat młodzieńczych. Ippo zyskuje dodatkowo rywala, o imieniu Miyata Ichiro. Posiadanie rywala uznawane jest za najlepsze, co bokserowi może się przytrafić, ponieważ wywiera presję i stymuluje do dalszego rozwoju. Jednak przyjacielsko usposobiony do wszystkich Ippo nie jest w stanie powstrzymać sympatii do Ichiro, co czyni rywalizację sportową i wolną od wzajemnej nienawiści.

Księga Wiatru (Jirou Taniguchi, 1992)

Yashamaru niszczący posąg Buddy

Yashamaru niszczący
posąg Buddy

Akcja rozpoczyna się w 1649r., gdy zmuszony do przejścia na emeryturę cesarz Joukou, niezadowolony z takiego obrotu wydarzeń postanawia uknuć spisek, mający na celu odzyskanie władzy. Zyskuje sobie za poplecznika Yashamaru - idealistę, ślepo oddanego byłemu władcy, posiadacza morderczej „techniki wstecznego wiatru”. Za namową Joukou włamuje się do świątyni rodowej Yagyuu, pokonuje strażników i niszczy znajdujący się tam posążek Buddy po to, by wydobyć z niego „Tajne Zapiski Yagyuu”. Zwój ten ma jakoby pomóc ekscesarzowi w wielkim przewrocie politycznym, który ma skutkować obaleniem shogunatu. Jednak jeden z samurajów z rodu Yagyuu - niezwykle uzdolniony mistrz miecza Juubee - samotnie rusza za Yashamaro, by odzyskać owe zapiski i zniweczyć plany Joukou.

Niesamowicie fascynująca jest w tej mandze dokładność historyczna. Dzięki scenarzyście Kanowi Futakamie idealnie odwzorowane są wszystkie szczegóły. Za to autor sprytnie wykorzystuje każdą „białą plamę” w historii, dopowiadając swoją (nawet prawdopodobną) wersję i czyniąc w ten sposób opowieść realistyczną i wciągającą. Niesamowity jest również sposób wprowadzania postaci. Nie wiemy nic o tych, które się pojawiają i dopiero w miarę przebiegu akcji, dzięki zgrabnie wplecionym retrospekcjom, poznajemy ich historie. Realistycznie odwzorowane są również pełne dynamiki sceny bitewne. Jeżeli ktoś zostaje trafiony mieczem w serce - ginie, a nie ma trzech żyć, jak bywa w inny japońskich dziełach (np. „Dom Latających Sztyletów”).

Full Metal Alchemist (Hiromu Arakawa, 2001)

Edward Elric
Edward Elric

Akcja ma miejsce w równoległym do naszego świecie, w roku 1914. Podstawową różnicą między tym światem a naszym jest istnienie alchemii - nauki, służącej do tworzenia lub niszczenia materii, którą można operować za pomocą kręgów transmutacyjnych. Istnieje jednak podstawowe prawo, które w niej obowiązuje - aby coś otrzymać, trzeba oddać coś o równej wartości.

Alphonse Elric

Alphonse Eric

Edward i Alphonse Elric są młodymi, obiecującymi alchemikami, żyjącymi szczęśliwie z rodziną. Jednak pewnego dnia ich ojciec, Van Hohenheim, odchodzi niespodziewanie. Niedługo potem ich matka choruje poważnie i umiera w skutek choroby. Bracia jednak nie załamują się i podejmują desperacką próbę wskrzeszenia matki, za pomocą alchemii. Jednak zapominają od Prawie Wymiany. Docierają do „Bramy” - mistycznego miejsca, do którego dostać można się tylko poświęcając coś bardzo ważnego dla siebie. Edward traci nogę, zaś Alphonse zostaje pozbawiony całego ciała. Zdesperowany Edward poświęca rękę, by zakląć duszę brata w leżącej nieopodal zbroi. Gdy zostali wyrzuceni przez „Bramę”, Alphonse zanosi ciężko rannego brata do Winry Rockbell, ich przyjaciółki, zajmującej się produkcją zbroi. Jest ona w stanie wykuć dla Edwarda automobilne ramię oraz nogę. Od tego właśnie czasu Edward zyskuje tytułowy przydomek „Stalowy Alchemik”.

Wokół krążą legendy o Kamieniu Filozoficznym, owianym tajemnicą przedmiocie pozwalającym ominąć Prawo Wymiany - pozwalającym otrzymać coś, nie dając nic w zamian. Bracia Elric, prowadzeni chęcią odzyskania własnych ciał i wrócenia życia matce, wyruszają na poszukiwanie Kamienia.

Wszystkie obrazki należą do swoich (wyżej wymienionych) twórców.


Powrót...

Wszystkie artykuły z kategorii Kultura.